Gan là m?t trong nh?ng b? máy quan tr?ng, ??m nh?n c? vai trò n?i ti?t và ngo?i ti?t c?a c? th? nh? ?ào th?i ??c t?, s?n xu?t m?t, l?u tr? các vitamin và khoáng ch?t, chuy?n hoá carbohydrate, chuy?n hoá protein, t?ng h?p các y?u t? ?ông máu, t?ng h?p albumin (m?t trong nh?ng thành ph?n quan tr?ng nh?t c?a huy?t thanh).
Khi gan b? ??m?, s? không có d?u hi?n nào báo hi?u ngay cho chúng ta bi?t vì 1/5 lá gan có th? ??m nhi?m toàn b? ch?c n?ng lá gan. Chúng ta c?n th?c hi?n các xét nghi?m ch?c n?ng và th?m khám s?c kh?e ??nh k? ?? theo dõi tình tr?ng c?a c? quan này.
D??i ?ây là các thói quen sinh ho?t t?t giúp h?n ch? các b?nh v? gan, h? tr? lá gan kho? h?n ?? duy trì s?c kho? t?t.
Công th?c BMI ???c áp d?ng cho c? nam và n? và ch? áp d?ng cho ng??i tr??ng thành (trên 18 tu?i), không áp d?ng cho ph? n? mang thai, v?n ??ng viên, ng??i già và có s? thay ??i gi?a các qu?c gia.
BMI=cân n?ng (kg)/chi?u cao x chi?u cao (m)
Nguyên nhân ??u tiên c?a gan nhi?m m? là th?a cân. Vi?c n?p quá nhi?u calo vào c? th? nh? carbohydrate (tinh b?t, ?? ???ng, ?? ng?t, ?? ?n nhanh) s? làm t?ng áp l?c cho gan, gan chuy?n ??i carbohydrate d? th?a thành ch?t béo gây tích t? m? trong gan. Th?c ph?m giàu carbohydrate c?ng làm t?ng l??ng ???ng trong máu, t?ng s? tích t? ch?t béo t? ?ó gây gan nhi?m m?.
Khi chúng ta b? th?a cân, t?ng cân quá ?? thì gan ph?i t?ng t?ng h?p và chuy?n hoá m?.
Nh?ng tr??ng h?p trong chúng ta có ch? s? BMI 23 tr? lên có th? ?i ki?m tra ??nh k? ch?c n?ng gan th?n 6 tháng 1 l?n ?? lo?i b? s?m nguyên nhân, theo dõi tình tr?ng c?a gan.
S? d?ng r??u bia dù là l??ng nh? v?n ?nh h??ng ??n các enzyme ch?ng oxy hóa c?a gan, khi?n chúng b? suy y?u, khi ?ó hàng tri?u g?c t? do s? ???c hình thành gây ra nh?ng chu?i tác h?i cho gan.
L??ng r??u bia n?p vào c? th? quá nhi?u thì l??ng m? trong gan s? ngày càng t?ng lên.
M? ??ng v?t khi dung n?p vào c? th? s? ?i qua gan, bài ti?t ra ngoài ? gan. N?u s? d?ng quá nhi?u m? ??ng v?t s? gây gánh n?ng cho gan. Gan không th? bài ti?t m? d?n ??n tích t? gây nên tình tr?ng gan nhi?m m?.
Vì v?y, nên thay m? ??ng v?t b?ng các lo?i d?u có ngu?n g?c t? th?c v?t nh? d?u oliu, d?u h?t c?i. Ch? ?? ?n c?n b? sung thêm cá nh?: cá h?i, cá ng?,...c?ng r?t giàu omega 3-6-9 t?t cho gan.
Protein t? th?c v?t nh? các lo?i ??u xanh, ??u nành và m?t s? lo?i qu?/h?t/rau nh?: óc chó, b?, h?t h??ng d??ng, c?i bó xôi, c?i xo?n, t?i,?c?ng là l?a ch?n t?t cho gan.
N?i t?ng ??ng v?t, lòng ?? tr?ng?ch?a m?t l??ng cholesterol cao. Gi?m tiêu th? các lo?i th?c ph?m này giúp làm gi?m l??ng ch?t béo tích t? ? trong gan.
Protein có trong th?t ?? là c?n thi?t trong ch? ?? ?n u?ng hàng ngày nh?ng nhi?u nghiên c?u cho th?y c?t gi?m l??ng th?t ?? s? giúp b?o v? gan.
Trên th?c t?, protein ???c chuy?n hóa ch? y?u ? gan, n?u l??ng protein cung c?p cho c? th? quá nhi?u và gan không k?p chuy?n hóa thì ph?n protein d? th?a có th? tr? nên ??c h?i và có th? ?nh h??ng não, gây chóng m?t và m?t m?i.
Ch?t làm ng?t nhân t?o (hay còn g?i là ch?t t?o ng?t t?ng h?p, ???ng hoá h?c) là ch?t ???c s? d?ng ?? thay cho ???ng ?n thông th??ng.
Các ch?t t?o ng?t nhân t?o th??ng ???c s? d?ng trong công nghi?p ch? bi?n bánh k?o. L??ng l?n fructose có trong ch?t ng?t nhân t?o làm t?ng nguy c? béo phì và t?n th??ng gan, khi?n gan ph?i ch?u áp l?c l?n m?i khi x? lý chúng.
Ngoài ra, ch?t t?o ng?t nhân t?o có th? thay ??i các quá trình trao ??i ch?t t?i ru?t. Th??ng xuyên ?n nhi?u ???ng hóa h?c có th? gây suy gi?m ch?c n?ng tiêu hóa, kích thích niêm m?c ???ng ru?t, gây khó kh?n cho s? h?p th? ch?t dinh d??ng, th?m chí có th? ?nh h??ng t?i ch?c n?ng th?n.
M?i ngày, c? th? chúng ta c?n cung c?p m?t l??ng mu?i v?a ?? ?? h? tr? cho các ho?t ??ng s?ng. Tuy nhiên, n?u n?p quá nhi?u có th? s? gây ra h?u qu? nghiêm tr?ng cho s?c kh?e, ??c bi?t gây ?nh h??ng t?i gan.
Mu?i có th? gia t?ng s? tích t? ch?t l?ng và ? ??ng trong gan, gây ra gan nhi?m m?.
G?ng, t?i, ?t, tiêu,? là nh?ng lo?i gia v? nóng có th? gây c?n tr? cho quá trình phân hu? và bài ti?t các ch?t ??c ra ngoài c? th? c?a gan.
Nh?ng th?c ph?m nh? ??u t??ng, l?c, ng? c?c, ngô,... khi b? n?m m?c s? s?n sinh ra aflatoxin - lo?i ??c tính m?nh thu?c nhóm h?i gan, làm t? bào gan b? thoái hóa ho?c ho?i t?, th?m chí có th? d?n t?i ung th? gan.
Các nghiên c?u cho r?ng gan là b? ph?n l?u tr? ?i?u ch?nh các ch?c n?ng c?a máu. N?u c? th? ???c ngh? ng?i trong tr?ng thái yên t?nh, khi nhu c?u máu c?a các b? ph?n gi?m xu?ng thì l??ng máu ?ó ???c tr? l?i gan. Khi v?n ??ng, h?c t?p, làm vi?c gia t?ng, nhu c?u máu gia t?ng, l??ng máu tích l?y trong gan l?u thông nhi?u h?n nh?m ?áp ?ng nhu c?u c?a c? th?.
Th?i gian t? 23h khuya ??n 1h sáng hôm sau là th?i gian h? th?ng sinh h?c c?a c? th? ngh? ng?i, trong khi gan t?p trung làm nhi?m v? th?i ??c, lo?i b? các ch?t d? th?a, ??c h?i, ??ng th?i chuy?n hóa các ch?t dinh d??ng ?i nuôi các t? bào. T? 1h ??n 3h túi m?t trong gan giúp c? th? tiêu hóa ch?t béo, cholesterol trong th?c ?n và máu.
Do ?ó, n?u chúng ta th?c khuya s? làm thay ??i ??ng h? sinh h?c, làm t?ng sinh nhi?u ph?n ?ng oxy hóa s?n sinh ra nhi?u ch?t trung gian ??c h?i, gây khó kh?n cho quá trình th?c hi?n nhi?m v? th?i ??c c?a gan, th?m chí có th? làm t?n th??ng gan.
Vì v?y, không nên th?c khuya, c?n ngh? ng?i tr??c 23h ?? có ???c gi?c ng? sâu vào kho?ng t? 1h ??n 3h sáng, b?i ?ây là th?i gian t?t nh?t nuôi d??ng máu trong gan.
T?p luy?n th? thao s? giúp ??t cháy calo, s? d?ng t?t h?n l??ng ch?t béo tích tr? trong c? th?.
Giúp kích thích s?n sinh glutathione: ?ây là m?t ch?t tham gia vào quá trình th?i ??c c?a gan, giúp kh? các g?c t? do sinh ra t?i gan trong quá trình kh? ??c. Vi?c t?p luy?n kích thích s?n sinh ch?t này s? t?ng c??ng ch?c n?ng gi?i ??c cho gan, b?o v? gan kh?i tác nhân gây h?i.
Giúp kích thích h? th?ng mi?n d?ch, gi?m quá trình oxy hóa: v?n ??ng th? ch?t giúp t?ng t??i máu, t?ng oxy nuôi d??ng các mô, ch?ng l?i quá trình oxy hóa t?i gan nên gi?m ???c vi?c s?n sinh ra g?c t? do có h?i cho gan.
