Th?n là m?t c? quan bài ti?t chính c?a h? ti?t ni?u. M?i ng??i có hai qu? th?n, th?n ph?i n?m th?p h?n th?n trái m?t chút. Ngoài ch?c n?ng l?c máu và ?ào th?i ??c t? theo ???ng ni?u ??o d?n ??n bàng quang và th?i ra ngoài th́ th?n c̣n giúp tái h?p thu n??c, các acid amin và glucose.
Ngoài ra, th?n c̣n có ch?c n?ng cân b?ng axit-baz? và ch?c n?ng n?i ti?t: là n?i s?n xu?t các hormone nh? calcitriol (thúc ??y s? h?p thu canxi c?a ???ng ru?t và tái h?p thu phosphate ? th?n), renin (?i?u ch?nh n?ng ?? angiotensin và aldosterone-m?t h? th?ng các hormon làm nhi?m v? ?i?u ḥa cân b?ng huy?t áp và d?ch ngoài t? bào trong c? th? ng??i) và erythropoietin (kích thích t?o h?ng c?u trong t?y x??ng-n?i s?n xu?t ch? y?u c?a các t? bào h?ng c?u).
Th?n b? suy gi?m ch?c n?ng có nguy c? gây ra nhi?u b?nh lư nh? s?i th?n, suy th?n, nhi?m trùng th?n?
V́ là c? quan quan tr?ng c?a c? th? nên chúng ta c?n tránh nh?ng thói quen không t?t ?? giúp b?o v? th?n luôn kho? m?nh.
Trong quá tŕnh ho?t ??ng hàng ngày, c? th? b? m?t n??c thông qua các ho?t ??ng nh?: ?? m? hôi, ?i ti?u, th?m chí ngay c? khi chúng ta th?. M?t khác, n??c giúp th?n lo?i b? ch?t th?i ra kh?i máu. N?u c? th? chúng ta không ???c cung c?p ?? n??c, th?n s? b? suy gi?m t?n su?t ho?t ??ng, ch?t th?i cùng v?i axit có th? tích t? trong c? th?, lâu ngày có th? d?n ??n s?i th?n, th?n ? n??c.
V́ v?y c?n cung c?p ?? n??c cho c? th? ?? th?n có th? ?ào th?i ??c t? ra ngoài, duy tŕ ch?c n?ng kho? m?nh (trung b́nh 1.5~2L n??c m?i ngày tu? c? ??a m?i ng??i).
?n nhi?u mu?i s? khi?n c? th? ph?i thu n?p nhi?u n??c, d?n t?i tu?n hoàn máu ??n c?u th?n t?ng, bu?c th?n ph?i làm vi?c nhi?u h?n ?? l?c máu.
M?t s? thành ph?n có trong mu?i, ??c bi?t là natri và kali ?óng vai tṛ r?t quan tr?ng trong quá tŕnh cân b?ng n??c, cân b?ng ?i?n gi?i c?a c? th?. Nh?ng khi chúng ta ?n quá nhi?u mu?i (hay có th? hi?u là t?ng l??ng natri, kali tiêu th?) s? khi?n th?n m?t kh? n?ng ki?m soát cân b?ng mu?i n??c. C? th? s? b? khát n??c, m?t n??c nhanh; các ch?t l?ng trong c? th? (bao g?m máu và các ch?t th?i...) tr? nên cô ??c và khó di chuy?n; ?nh h??ng ??n ch?c n?ng c?a th?n d?n t?i nh?ng b?nh nh? s?i th?n, th?n nhi?m m?,...
S? d?ng thu?c là m?t trong nh?ng nguyên nhân ph? bi?n gây h?i cho th?n.
Thu?c kháng sinh
Kháng sinh là lo?i thu?c ??u tiên và hay g?p nh?t có th? gây suy th?n khi s? d?ng không ?úng ch? ??nh. M?i nhóm ho?c lo?i kháng sinh khác nhau gây t?n th??ng ??n th?n theo nhi?u cách khác nhau:
+ M?t s? kháng sinh khi ho?t ??ng có th? t?o ra các tinh th? b?n ch?c, k?t t?a và làm gián ?o?n ḍng n??c ti?u.
+ M?t s? khác ch?a các ch?t có th? ?nh h??ng t?i t? bào mà th?n c? g?ng ?ào th?i ra kh?i c? th?.
Thu?c l?i ti?u
?ây là nhóm thu?c giúp th?n t?ng quá tŕnh l?c ?? bài ti?t n??c ti?u nhi?u h?n, thu?c ???c ch? ??nh ?? ?i?u tr? cho ng??i b?nh huy?t áp cao và m?t s? b?nh có th? gây s?ng, t?y.
Thu?c l?i ti?u giúp th?i b?t l??ng d?ch d? th?a bên trong c? th?, tuy nhiên tác d?ng không mong mu?n c?a nhóm thu?c này là có th? gây ra t́nh tr?ng m?t n??c và vô t́nh gây t?n th??ng cho 2 qu? th?n v?i nguy c? m?c b?nh s?i th?n cao.
Thu?c ch?ng viêm không steroid (NSAID)
Dù là nh?ng lo?i thu?c không kê ??n nh? aspirin, ibuprofen (Advil, Motrin, Nuprin), naproxen (Aleve, Anaprox, Naprosyn) hay thu?c nhóm kê ??n, nh?ng lo?i thu?c này ??u có nguy c? h?i th?n n?u ng??i b?nh s? d?ng th??ng xuyên trong m?t th?i gian dài ho?c quá li?u c?a bác s?.
Thu?c ?c ch? b?m proton (PPI)
Thu?c ?c ch? b?m proton ???c ch? ??nh trong ?i?u tr? các v?n ?? d? dày nh? ch?ng ? nóng, viêm loét d? dày tá tràng và trào ng??c d? dày th?c qu?n.
Thu?c này có th? làm gi?m l??ng axit trong d? dày ng??i b?nh nh?ng m?t s? nghiên c?u g?n ?ây ?ă ch? ra r?ng l?m d?ng thu?c này trong th?i gian dài có th? làm t?ng nguy c? m?c các b?nh v? th?n và có th? d?n ??n suy th?n.
M?t nhóm thu?c khác giúp ?i?u tr? các b?nh lư t??ng t? là thu?c kháng histamin H2 (pepcid, tagamet, zantac) ít gây ra nh?ng v?n ?? liên quan ??n th?n h?n so v?i thu?c ?c ch? b?m proton. Do ?ó nh?ng b?nh nhân có ch? ??nh PPI ?i?u tr? kéo dài c?n trao ??i v?i bác s? ?? xin ư ki?n v? vi?c chuy?n sang m?t lo?i thu?c khác v?a giúp ?i?u tr? hi?u qu? v?a h?n ch? t?n th??ng ??n th?n.
Thu?c nhu?n tràng
Thu?c nhu?n tràng không kê ??n ho?c theo toa (ch?a natri phosphat ???ng u?ng), ???c bác s? ch? ??nh s? d?ng ??u có th? t?o ra các tinh th? l?ng ??ng t?i th?n, làm t?n th??ng-làm gi?m ch?c n?ng th?n ho?c có nguy c? gây suy th?n.
Khi u?ng nhi?u r??u bia, th?n ph?i làm vi?c nhi?u h?n ?? l?c các ch?t ??c h?i và ?ào th?i ra ngoài.
U?ng nhi?u r??u có th? làm t?ng nguy c? m?c b?nh cao huy?t áp và b?nh ti?u ???ng tuưp 2. C? hai b?nh này ??u là nguyên nhân ph? bi?n nh?t d?n t?i b?nh th?n.
Th??ng xuyên u?ng bia r??u c?ng là m?t nguyên nhân chính gây b?nh gan. Gan không ho?t ??ng t?t có th? làm gi?m l?u l??ng máu ??n th?n, do ?ó b?nh gan có th? ?nh h??ng ?áng k? ??n th?n.
H?u h?t m?i ng??i ??u t?ng nh?n ti?u vài l?n trong ngày. ?ây d?n tr? thành m?t thói quen ph? bi?n ? th?i hi?n ??i khi chúng ta ngày càng ?u tiên gi?i quy?t nhi?u công vi?c khác tr??c. Tuy nhiên, vi?c nh?n ti?u quá lâu m?t cách th??ng xuyên có th? d?n ??n nh?ng b?nh lư nguy hi?m v? th?n và các b? ph?n liên quan.
N??c ti?u t? th?n s? ???c bàng quang tích tr? l?i. Trung b́nh bàng quang có th? ch?a t?i ?a kho?ng 420ml ch?t l?ng. Khi bàng quang ??y kho?ng t? 250 ? 350ml th́ b?t ??u có d?u hi?u c?ng giăn, các dây th?n kinh ? bàng quang s? g?i tín hi?u lên năo ?? chúng ta hi?u ?ă ??n lúc c?n t́m nhà v? sinh g?n nh?t. Tuy nhiên, năo có th? báo hi?u cho bàng quang gi? l?i ph?n ch?t l?ng kia cho ??n khi có th?i ?i?m thích h?p, d?n ??n vi?c nh?n ti?u.
Khi nh?n ti?u, bàng quang s? giăn ra, kéo c?ng theo các c? ṿng bên ngoài. N?u t́nh tr?ng này x?y ra th??ng xuyên s? r?t d? d?n ??n vi?c m?t ki?m soát các c? ṿng, khi?n n??c ti?u ṛ r?.
Bên c?nh ?ó, bàng quang c?ng ??y trong th?i gian dài là nguyên nhân khi?n nhi?u ng??i nh?n ti?u lâu b? ?au b?ng d??i và là c? h?i cho vi khu?n tích t? ? th?n gây ra b?nh nhi?m trùng hay d?n t?i s?i th?n.
Protein có ngu?n g?c t? ??ng v?t ??c bi?t là các lo?i th?t có màu ?? r?t khó tiêu hoá, s? làm th?n ho?t ??ng quá t?i, v? lâu v? dài có th? d?n ??n t?n th??ng ho?c r?i lo?n ch?c n?ng th?n. Do ?ó, chúng ta c?n có m?t ch? ?? ?n u?ng cân b?ng, tiêu th? kho?ng b?ng ho?c ít h?n 70gram th?t ?? m?i ngày. T?t nh?t 1 tu?n nên ?n 2 l?n, m?i l?n ?n t??ng ???ng t? 100 ? 150g, tùy vào cân n?ng c?a m?i ng??i ?? t?ng ho?c gi?m m?t cách phù h?p.
