Khám thai là vi?c làm quan tr?ng và vô cùng c?n thi?t ??i v?i ph? n? mang thai. Tuân th? ??y ?? và ?úng l?ch khám ???c bác s? ch? ??nh s? giúp m? b?u n?m ???c s? phát tri?n s? phát tri?n c?a thai nhi qua t?ng giai ?o?n, c?ng nh? ???c bác s? h??ng d?n cách ch?m sóc, ch? ?? dinh d??ng ? t?ng tam cá nguy?t ?? ??m b?o s?c kh?e m? và thai nhi.
1. Khám thai l?n ??u khi ? tu?n thai k? th? 5 ? 8
M? b?u nên ?i khám ? kho?ng tu?n th? 5 - 8 ngay sau khi phát hi?n có thai b?ng d?u hi?u tr? kinh, que th? thai 2 v?ch ho?c các d?u hi?u mang thai s?m nh?:
- Ra máu có th? màu h?ng, ?? hay nâu, l??ng máu th??ng ít h?n l??ng máu trong chu k? kinh nguy?t.
- C?m giác ?au b?ng, có th? ?au nh? ho?c ?au d? d?i.
- Xu?t huy?t trong ṿng d??i 3 ngày.
- Ti?t d?ch âm ??o.
- ?au vùng ng?c, ??u ti, có c?m giác c?ng t?c.
- C? th? m?t m?i.
- ?m nghén, bu?n nôn h?ng ngày, nh?t là vào bu?i sáng và khi ng?i th?y mùi th?c ?n.
- Tâm tr?ng thay ??i.
- Táo bón, ??y h?i, ?ánh r?m...
- Ti?u ti?n nhi?u h?n th??ng ngày.
Khi ?i khám thai l?n ??u, bác s? s? ch? ??nh m? b?u tham gia m?t s? ki?m tra xét nghi?m sau:
- Ki?m tra cân n?ng, ?o chi?u cao ?? tính ch? s? BMI ?? ?ánh giá t́nh tr?ng th?a cân ho?c béo ph́. N?u ch? s? BMI quá cao, bác s? s? h??ng d?n m? cách ki?m soát cân n?ng khi mang thai ?? h?n ch? t?i ?a các bi?n ch?ng x?y ra.
- Ki?m tra huy?t áp xem m? b?u có t?ng huy?t áp hay không, pḥng ng?a nguy c? ti?n s?n gi?t.
- Siêu âm xác ??nh v? trí làm t? c?a phôi thai, lo?i tr? t́nh hu?ng mang thai ngoài t? cung gây nguy hi?m.
- Xét nghi?m máu ki?m tra s? hi?n di?n c?a hormone hCG trong tr??ng h?p siêu âm không th?y rơ túi thai ho?c siêu âm có d?u hi?u b?t th??ng.
- Tính tu?i thai và ngày d? sinh d?a trên k?t qu? siêu âm ho?c ngày ??u tiên c?a k? kinh g?n nh?t tu? theo t?ng tr??ng h?p c? th?.
Ngoài ra, t?i m?c khám thai này bác s? s? h??ng d?n cho m? b? sung các nhóm vitamin và khoáng ch?t c?n thi?t khi mang thai; h??ng d?n ch? ?? ?n u?ng khoa h?c, cung c?p ?? các nhóm ch?t dinh d??ng cho m? và bé; t? v?n l?i s?ng lành m?nh và các ?i?u c?n tránh khi m?i mang thai. ??ng th?i ki?m tra ?ánh giá nguy c? s?y thai ?? d? pḥng.
2. Khám ? tu?n thai k? 8 - 10
Tr??ng h?p ? l?n khám ??u tiên bác s? siêu âm ch?a th?y phôi thai làm t? ho?c ch?a nghe tim thai, m? b?u s? ???c h?n l?ch khám vào lúc 8-10 tu?n. ? l?n khám này, m? s? ???c ki?m tra toàn di?n h?n các v?n ?? phôi thai, siêu âm tim thai?
3. Khám thai trong kho?ng th?i gian t? tu?n th? 11 ? 13 tu?n 6 ngày
?ây là m?c khám thai quan tr?ng giúp phát hi?n, t?m soát d? t?t thai nhi ??u tiên mà bác s? khuy?n cáo m? b?u c?n th?m khám ?úng l?ch:
- Ki?m tra cân n?ng, huy?t áp.
- Siêu âm ?? m? da gáy: ? kho?ng th?i gian 11 - 13 tu?n 6 ngày m?i có k?t qu? ?o ?? m? da gáy có ư ngh?a, nh? ?ó phát hi?n ???c nh?ng d? t?t b?m sinh liên quan ??n b?t th??ng nhi?m s?c th? nh? Down, Edward, Patau, và các b?t th??ng h́nh thái h?c khác?
- Xét nghi?m double test/NIPT (sàng l?c tr??c sinh không xâm l?n NIPT giúp h?n ch? s? l??ng thai ph? không c?n thi?t ph?i th?c hi?n các ph??ng pháp ch?n ?oán truy?n th?ng nhi?u r?i ro nh? sinh thi?t nhau thai hay ch?c n??c ?i. H?n ch? các nguy c? ?nh h??ng t?i c? m? và thai nhi, ??ng th?i ?em t?i k?t qu? xét nghi?m chính xác cao t?i 99,98%).
- T?m soát nguy c? ti?n s?n gi?t.
- Xét nghi?m máu và siêu âm ?? ?ánh giá s?c kh?e c?a m?.
4. Khám thai ? tu?n thai k? 16 - 19
? m?c khám thai lúc thai nhi ???c 16-19 tu?n tu?i, m? b?u v?n ???c th?c hi?n các ki?m tra th??ng quy nh?:
- Ki?m tra cân n?ng, huy?t áp.
- Siêu âm 2D kh?o sát t́nh tr?ng thai và kênh c? t? cung.
- Xét nghi?m Triple test ho?c NIPT n?u ? l?n khám thai tr??c m? b?u ch?a ???c làm xét nghi?m máu ?? t?m soát các b?t th??ng s? l??ng nhi?m s?c th? th??ng g?p.
- C?y n??c ti?u m?.
- Siêu âm b?nh lư tim m?.
- Siêu âm softmarker theo ch? ??nh.
5. Khám thai ? tu?n thai k? 21 ? 22
Khi thai nhi ???c kho?ng 21 - 22 tu?n tu?i, bác s? s? ch? ??nh m? th?c hi?n các ki?m tra nh?:
- Ki?m tra cân n?ng, huy?t áp.
- Siêu âm 4D cùng các xét nghi?m c?n thi?t ?? ki?m tra h́nh thái thai nhi, phát hi?n nh?ng b?t th??ng n?u có, ch?ng h?n nh? h? hàm ?ch, d? t?t s?t môi, d? d?ng ? c? quan và n?i t?ng?
- ?o chi?u dài kênh c? t? cung ?? t?m soát d?u hi?u sinh non. Khi phát hi?n b?t th??ng, bác s? s? ch? ??nh ch?c ?i ?? ki?m tra chính xác h?n.
- ? m?c khám thai này c?ng có m?t vi?c làm r?t quan tr?ng, ?ó là m? b?u s? ???c tiêm v?c xin ng?a u?n ván m?i ??u tiên.
6. Khám thai ? tu?n thai k? 24 ? 30
T?i m?c khám thai này, m? b?u s? ???c th?c hi?n các ki?m tra lâm sàng nh? nh?ng l?n khám thai khác ?? theo dơi s? phát tri?n c?a thai nhi:
- Ki?m tra cân n?ng, huy?t áp
- Siêu âm 2D ?? theo dơi t?ng tr??ng c?a thai nhi và ki?m tra l??ng n??c ?i, v? trí bám c?a nhau thai.
- Nghi?m pháp dung n?p glucose ?? phát hi?n s?m ?ái tháo ???ng thai k? (tu?i thai 24 ? 28 tu?n). Bác s? s? h??ng d?n m? thay ??i ch? ?? ?n, l?i s?ng sinh ho?t và dùng thêm insulin trong nh?ng tr??ng h?p c?n thi?t.
- T?ng phân tích n??c ti?u.
- Siêu âm h́nh thái h?c quư 3 (tu?i thai 28 ? 30 tu?n).
- Tiêm v?c xin u?ng ván m?i 2 ho?c v?c xin b?ch h?u ? ho gà ? u?n ván (Boostrix) (thai ???c h?n 27 tu?n tu?i).
Trong tr??ng h?p m? b?u b? viêm gan B s? ???c làm xét nghi?m máu ?? quy?t ??nh có ?i?u tr? viêm gan B nh?m làm gi?m nguy c? lây nhi?m cho thai hay không.
7. Khám thai ? tu?n thai k? 30 ? 34
? m?c khám thai này, m? b?u s? ???c ch? ??nh làm các ki?m tra ?? theo dơi thai k? nh?:
- Ki?m tra cân n?ng, huy?t áp.
- Siêu âm doppler ?ánh giá t́nh tr?ng thai.
- T?ng phân tích n??c ti?u.
- Xét nghi?m non-stress ?? theo dơi s? phát tri?n c?a thai nhi (hay c̣n g?i là ?o tim thai: d?a trên s? thay ??i c?a tim thai t??ng ?ng v?i chuy?n ??ng c?a thai nhi. Ngoài ra, xét nghi?m c̣n giúp bác s? t́m hi?u xem thai nhi có nh?n ?? oxy hay không).
8. Khám thai ? tu?n thai k? 35 ? 37
Bác s? s? th?c hi?n các ?ánh giá t??ng t? ? l?n khám thai tu?n 30 - 34 ?? theo dơi s? phát tri?n c?a thai và s?c kh?e c?a m?, bao g?m:
- Ki?m tra cân n?ng, huy?t áp.
- Siêu âm doppler ?ánh giá t́nh tr?ng thai nhi.
- T?ng phân tích n??c ti?u.
- C?y d?ch âm ??o t́m liên c?u khu?n nhóm B (thai 36 ? 37 tu?n 6 ngày).
- ?ánh giá s?c kh?e m? tr??c sinh.
9. Khám thai ? tu?n thai k? 38 ? 40
?ây là giai ?o?n quan tr?ng v́ m? b?u s?p b??c vào quá tŕnh chuy?n d?. ? giai ?o?n này m? s? ph?i ?i khám thai m?i tu?n 1 l?n. Khi khám, bác s? s? ti?n hành các th?m khám th??ng quy nh?:
- Ki?m tra cân n?ng, huy?t áp.
- Siêu âm doppler ?ánh giá t́nh tr?ng thai.
- Xét nghi?m máu, n??c ti?u.
- Th?c hi?n xét nghi?m non-stress và ki?m tra c? t? cung ?? theo dơi thai k?.
Ngoài ra, bác s? có th? ?? ngh? làm thêm các xét nghi?m ?ánh giá khung x??ng ch?u ?? xem m? b?u nên sinh th??ng hay sinh m?. Bác s? c?ng s? t? v?n cho m? cách nh?n bi?t d?u hi?u s?p sinh ?? k?p th?i nh?p vi?n.
Nh?ng l?u ư cho m? b?u khi ?i khám thai
Bên c?nh vi?c n?m rơ các m?c ?i khám thai, m? b?u c?ng c?n ghi nh? nh?ng l?u ư d??i ?ây ?? vi?c th?m khám di?n ra nhanh chóng và suôn s?:
- Nên m?c trang ph?c tho?i mái, t?t nh?t m? nên ch?n ??m suông r?ng và dép b?t êm chân ?? vi?c th?m khám ???c thu?n ti?n h?n.
- Tránh s? d?ng ch?t kích thích và nên nh?n ?n theo ch? ??nh t?ng ??t c?a bác s? ?? t?ng ?? chính xác c?a các k?t qu? xét nghi?m. M? có th? chu?n b? thêm bánh ng?t ho?c s?a ?? ?n trong lúc ch? ??i k?t qu?, tránh ?? c? th? b? m?t s?c và ng?t x?u.
- M? nên v? sinh c? th? s?ch s?, nh?t là vùng kín ?? vi?c th?m khám an toàn, nh?t là ? giai ?o?n ??u có th?c hi?n siêu âm ??u ḍ.
- M? nên l?u tr? t?t c? h? s? th?m khám, các k?t qu? ki?m tra xét nghi?m ? trong m?t t?p h? s? ?? d? dàng mang theo ? m?i m?c khám thai.
- M? nh? xin gi?y xác nh?n th?m khám t?i c? s? y t? ?? ???c h??ng các quy?n l?i thai s?n c?a b?o hi?m xă h?i ho?c b?o hi?m thai s?n.