L?i Ích Dinh D??ng T? Cà R?t

Cà r?t là m?t lo?i cây có c?, th??ng có màu ??, vàng, tr?ng hay tía. Cà r?t là ngu?n cung c?p d?i dào các vitamin và khoáng ch?t quan tr?ng cho c? th? nh?: calo, protein, carbohydrate, ch?t x?, vitamin A, vitamin K, vitamin B6, vitamin C, kali, magie?

1. ??c ?i?m cây cà r?t

Cà r?t xu?t hi?n l?n ??u tiên ? Afghanistan. Là m?t lo?i cây có c? th??ng có màu ??, vàng, tr?ng hay tía. Ph?n ?n ???c c?a cà r?t là c?, th?c ch?t là r? cái c?a nó.

Trong t? nhiên, cà r?t là lo?i cây s?ng hai n?m có r? tr? nh?n hay có lông. Lá m?c so le, không có lá kèm, b? khá phát tri?n, phi?n lá x? lông chim, càng g?n phía ??u càng h?p. Hoa h?p thành tán kép, tán nh? mang hoa tr?ng h?ng hay tía, lá b?c c?a t?ng bao c?ng x? lông chim, lá b?c c?a ti?u bao ??n hay x? ba.

Lo?i c? ph? bi?n và ?a n?ng này có th? mang h??ng v? h?i khác nhau tùy thu?c vào màu s?c, kích th??c và n?i tr?ng. ???ng trong cà r?t t?o ra v? ng?t nh?, nh?ng ?ôi khi c?ng có th? mang mùi ??t ho?c h?i ??ng.

V?i hàm l??ng ch?t ch?ng oxy hóa, beta-carotene, các vitamin và khoáng ch?t d?i dào, cà r?t ???c xem là m?t trong nh?ng th?c ph?m c?c t?t cho s?c kh?e.

• Cà r?t cam cung c?p r?t nhi?u beta-carotene, ch?t ch?ng oxy hóa này khi?n cà r?t có màu cam b?t m?t và d? dàng chuy?n hóa thành vitamin A trong c? th?.
• Cà r?t tím thì l?i r?t giàu anthocyanin và các h?p ch?t phenolic khác r?t có l?i cho h? tim m?ch.
• Cà r?t vàng và tím có ch?a lutein, m?t lo?i carotenoid t? nhiên b?o v? ?ôi m?t kh?i stress oxy hóa, gi?m nguy c? ??c th?y tinh th? và thoái hóa ?i?m vàng do tu?i tác.

2. L?i ích khi ?n cà r?t

T?t cho m?t

Cà r?t có ch?a carotenoid - nhóm các h?p ch?t có công th?c c?u t?o t??ng t? nhau và tác d?ng b?o v? c? th? c?ng t??ng t? nhau, nh?ng h?p ch?t này tích t? trong c?. Carotenoid có 2 lo?i trong ?ó lo?i quan tr?ng và khá quen thu?c v?i chúng ta là beta-carotene hay còn g?i là ti?n ch?t c?a vitamin A. Khi h?p thu vào c? th?, beta-carotene chuy?n hóa thành vitamin A. Beta-carotene là ch?t ch?ng oxy hóa m?nh, ng?n ch?n t? bào ung th?, ch?ng s? hình thành c?c máu ?ông trong thành m?ch máu.

Cà r?t giàu beta-carotene, là ngu?n cung c?p vitamin A r?t phong phú giúp ng?n ng?a ch?ng khô m?t d?n ??n khô k?t m?c, nhuy?n giác m?c gây mù lòa; b?o v? ?ôi m?t kh?i ánh n?ng m?t tr?i và làm gi?m nguy c? b? ??c th?y tinh th? c?ng nh? các v?n ?? th? l?c khác.

N?u thi?u vitamin A trong th?i gian dài s? làm h?ng các t? bào th? giác trong võng m?c c?a m?t d?n ??n làm t?ng nguy c? m?c các b?nh v? m?t nh? m? m?t hay quáng gà. B? sung cà r?t vào ch? ?? ?n u?ng có th? gi?m m? m?t, phòng tránh các b?nh v? m?t.

Gi?m nguy c? ung th?

Carotenoid có trong cà r?t giúp c? th? ch?ng l?i các tác nhân oxy hóa t? bên ngoài, tiêu di?t các g?c t? do có h?i trong c? th? t? ?ó giúp gi?m nguy c? m?c b?nh ung th? ? ph?i, ??i tr?c tràng và b?nh b?ch c?u. Lo?i carotenoid khác trong cà r?t là lycopene giúp phòng ng?a các b?nh ung th? d? dày, tuy?n ti?n li?t, ph?i, vú. Lycopene c?ng h? tr? s?c kh?e m?ch máu, ng?n ng?a r?i lo?n tim m?ch.

T?ng c??ng mi?n d?ch

Hai lo?i vitamin B6 và C trong lo?i c? này ??u thúc ??y h? th?ng mi?n d?ch, phòng ng?a nhi?m trùng, cúm ho?c b?nh t?t khác.

Vitamin B6 tham gia vào quá trình s?n xu?t kháng th? giúp c? th? ph?c h?i nhanh sau nhi?m trùng. Vitamin C giúp c? th? t?o ra các kháng th? b?o v? h? mi?n d?ch, ??ng th?i ti?p nh?n và s? d?ng s?t, c?ng nh? ng?n ng?a nhi?m trùng. Vitamin C còn góp ph?n s?n xu?t collagen - thành ph?n chính c?a mô liên k?t, r?t c?n thi?t ?? ch?a lành v?t th??ng và gi? cho c? th? kh?e m?nh.

Ngoài ra, s? góp m?t c?a vitamin A còn giúp t?ng c??ng h? th?ng mi?n d?ch b?ng cách h? tr? hình thành và b?o v? màng nh?y - hàng rào ng?n ch?n vi trùng xâm nh?p vào c? th?.

Giúp làm ??p da

Cà r?t ch?a nhi?u ch?t ch?ng oxy hóa nh? carotenoid, vitamin C, giúp c? th? và làn da lo?i b? b?i b?n bên ngoài. Nó c?ng góp ph?n ch?ng l?i t?n th??ng c?a g?c t? do, thúc ??y làn da kh?e m?nh. L??ng vitamin C d?i dào trong cà r?t còn h? tr? s?n xu?t collagen, gi? cho da ?àn h?i t?t, luôn t??i tr?.

Trong s? nh?ng th?c ph?m rau c? làm ??p da thì cà r?t ch?c ch?n không th? thi?u. V?i hàm l??ng ch?t ch?ng oxy hóa d?i dào, cà r?t có tác d?ng ng?n ch?n s? hình thành n?p nh?n, v?t s?m trên da.

Giúp ?n ??nh huy?t áp

Trong lo?i c? màu cam này có ch?a các h?p ch?t phenolic ?i?n hình nh? caffeic, axit chlorogenic và p ? coumaric. Nh?ng h?p ch?t này có tác d?ng làm giãn m?ch máu, gi?m viêm và huy?t áp cao m?t cách nhanh chóng.

Cân b?ng l??ng ???ng trong máu

Cà r?t là m?t lo?i th?c ph?m ít calo, nhi?u ch?t x?, t??ng ??i ít ???ng. Cà r?t có ch?a ???ng t? nhiên, 10% c? cà r?t là carbohydrate và g?n m?t n?a trong s? này là ???ng. Cà r?t không có kh? n?ng kích ho?t t?ng ??t bi?n l??ng ???ng trong máu và an toàn cho ng??i b?nh ti?u ???ng.

H?n n?a, ch? ?? ?n nhi?u ch?t x? còn giúp ki?m soát l??ng ???ng trong máu, h? tr? ?i?u ch?nh l??ng ???ng trong máu và insulin sau khi ?n.

?i?u tr? táo bón

Cà r?t giàu ch?t x? r?t t?t cho h? tiêu hóa, giúp thúc ??y ???ng ru?t kh?e m?nh cùng chuy?n ??ng nhu ??ng ru?t ??u ??n h?n, giúp c? th? bài ti?t ch?t th?i th??ng xuyên và ??u ??n. Ch?t x? còn ng?n ng?a táo bón, ??y h?i.

N?u c? th? ?ang g?p khó kh?n khi ?i v? sinh, hãy th? nhai vài c? cà r?t s?ng.

H? tr? s?c kh?e trái tim

Nh?ng ch?t ch?ng oxy hóa ??u t?t cho tim.

M?t c? cà r?t v?a s? cung c?p kho?ng 4% nhu c?u kali hàng ngày, giúp th? giãn các m?ch máu, tránh nguy c? huy?t áp cao và các v?n ?? tim m?ch khác. H?n n?a, cà r?t có ch?t x?, giúp duy trì cân n?ng kh?e m?nh và gi?m nguy c? m?c b?nh tim. ?n nhi?u ch?t x? c?ng có th? h? lipoprotein m?t ?? th?p trong máu, hay còn g?i là LDL cholesterol x?u. Cà r?t ?? có lycopene, giúp ng?n ng?a b?nh tim.

H?n th? n?a, cà r?t ch?a nhi?u vitamin K, m?t ch?t dinh d??ng quan tr?ng cho s?c kh?e tim m?ch. Vitamin này kích ho?t m?t lo?i protein g?i là Gas6 ?? ki?m soát quá trình ?ông máu. S?c kh?e c?a tim có th? b? t?n h?i do ch?y máu quá nhi?u ho?c t? phát, tình tr?ng này ???c ng?n ng?a b?ng l??ng vitamin K ??y ??.

Theo các báo cáo, có kho?ng 16,9 microgam vitamin K có trong m?t c?c n??c ép cà r?t.

Giúp duy trì s?c kh?e r?ng mi?ng t?t

Hàm l??ng vitamin A và vitamin C có trong cà r?t giúp ng?n ng?a s? tích t? m?ng bám ? r?ng, giúp hàm r?ng ch?c kh?e.

Cà r?t kích thích n??u r?ng và t?o ?i?u ki?n thu?n l?i cho s? hình thành n??c b?t ? ki?m trong t? nhiên giúp cân b?ng s? hình thành axit và vi khu?n trong khoang mi?ng. Các khoáng ch?t có trong cà r?t di?t vi khu?n có h?i trong mi?ng và ng?n ng?a sâu r?ng. Cà r?t còn có tác d?ng t?y tr?ng r?ng r?t t?t.

Giúp kích thích m?c tóc

Hàm l??ng beta-carotene cao trong cà r?t không ch? giúp tóc m?c nhanh mà còn góp ph?n t?ng c??ng s?c kh?e da ??u. Beta-carotene h? tr? b?o v? da ??u kh?i các g?c t? do, ??m b?o môi tr??ng thu?n l?i cho nang tóc phát tri?n, h?n ch? nguy c? r?ng tóc hay hói ??u. Các s?i tóc dày h?n và ch?c kh?e h?n n?u ?n cà r?t th??ng xuyên.

H? tr? quá trình gi?m cân

C? th? các nhà nghiên c?u ?ã phát hi?n ra r?ng vitamin A có th? giúp gi?m béo b?ng, ??c bi?t là ph?n m? n?i t?ng (lo?i mô m? này bao quanh các c? quan quan tr?ng làm t?ng nguy c? r?i lo?n chuy?n hóa tim).

Retinol (m?t d?ng t? nhiên c?a vitamin A), beta-carotene, lycopene và các ch?t ch?ng oxy hóa khác có trong cà r?t có th? h? tr? gi?m m?, ??ng th?i chúng có th? b?o v? c? th? kh?i các bi?n ch?ng liên quan ??n béo phì, ch?ng h?n nh? t?ng huy?t áp.

Ngoài ra, các h?p ch?t t? nhiên carotenoid có trong cà r?t ?óng m?t vai trò quan tr?ng trong quá trình chuy?n hóa và bi?t hóa t? bào m?, có th? th?c s? làm t?ng quá trình oxy hóa ch?t béo, gi?m m? và ng?n ng?a tích tr? ch?t béo.

3. Nh?ng l?u ý khi ?n cà r?t

Lo?i c? này r?t b? d??ng nh?ng ?n quá m?c có th? khi?n c? th? không k?p chuy?n hóa beta-carotene, l?ng ??ng t?i gan gây vàng da và m?t. Tuy nhiên, ch? c?n ng?ng ?n cà r?t thì các d?u hi?u gi?m. Chính vì v?y, ?? ??m b?o h?p thu ???c t?t nh?t nh?ng tác d?ng c?a cà r?t thì b?n ch? nên ?n v?i s? l??ng v?a ?? kho?ng 100 gram m?i ngày ??i v?i ng??i l?n và ?n 3 ? 4 l?n/ tu?n là h?p lý. Ngoài ra, ng??i có tri?u ch?ng này nên theo dõi ho?c tham kh?o ý ki?n bác s?, chuyên gia dinh d??ng ?? có khuy?n ngh? v? li?u l??ng phù h?p.

Cà r?t ch? nên ???c ?n s?ng và nên tránh m?i ph??ng pháp n?u vì vi?c n?u chín này s? làm c?n ki?t hàm l??ng vitamin c?a chúng. Các vitamin có l?i nh? vitamin A s? b? phá h?y khi n?u chín cà r?t. Ngoài ra, carotenoid và vitamin A có th? h?p th? t?t h?n khi có ch?t béo. Do ?ó, chúng ta có th? ?n cà r?t v?i m?t ngu?n ch?t béo có l?i cho s?c kh?e, ch?ng h?n nh? qu? b? ho?c các lo?i h?t.

Quá nhi?u beta-carotene c?ng có th? gây ra v?n ?? cho nh?ng ng??i b? r?i lo?n chuy?n hóa vitamin A, ch?ng h?n nh? b?nh nhân suy giáp.

M?c dù u?ng n??c ép cà r?t gi?m cân ?ã ???c nhi?u nghiên c?u ch?ng minh là có hi?u qu?, nh?ng chúng ta v?n ph?i ki?m soát l??ng kh?u ph?n h?p th? hàng ngày. Th?c t?, ngay c? nh?ng lo?i n??c ép trái cây và rau qu? lành m?nh nh?t c?ng có th? d?n ??n t?ng cân n?u tiêu th? quá m?c.

M?t l?u ý là, n??c ép cà r?t ch?a ít ho?c không ch?a ch?t x? và protein, 2 ch?t dinh d??ng giúp chúng ta no lâu và ng?n ch?n c?n ?ói (90% l??ng ch?t x? b? lo?i b? trong quá trình ép trái cây). N?u b?n quy?t tâm gi?m cân b?ng n??c ép trái cây trong nhi?u ngày ho?c nhi?u tu?n có th? d?n ??n m?t m?i, m?t c?, khó ch?u v? tiêu hóa và thi?u h?t ch?t dinh d??ng.