B?nh S?i

B?nh s?i là b?nh truy?n nhi?m do virus gây ra v?i các tri?u ch?ng nh? s?t, phát ban, ch?y n??c m?i, ho, m?t ??... B?nh d? lây lan t? ng??i này sang ng??i khác và có th? bùng phát thành d?ch.

1. B?nh s?i là b?nh gì?

S?i là b?nh nhi?m trùng c?p tính do virus Polinosa Morbillarum (s?ng trong m?i và h?ng) gây ra, virus này có d?ng hình c?u.

B?nh r?t d? lây lan qua không khí khi ng??i b?nh nói chuy?n, ho, h?t h?i? Bi?u hi?n c?a b?nh s?i khá ?a d?ng, th??ng gây s?t, phát ban, ch?y n??c m?i, ho, m?t ???

Virus s?i ch?u ??ng kém ? môi tr??ng bên ngoài, chúng ch?t ? ngo?i c?nh trong vòng 30 phút, d? b? b?t ho?t b?i các thu?c sát trùng th??ng dùng.

B?nh s?i x?y ra c?ng có tính theo mùa. ? vùng khí h?u ôn ??i, b?nh s?i xu?t hi?n nhi?u vào cu?i mùa ?ông và ??u mùa xuân. ? vùng nhi?t ??i, b?nh x?y ra nhi?u vào mùa khô.

Hi?n nay ch?a có ph??ng pháp ?i?u tr? s?i ??c hi?u riêng. B?nh có th? t? kh?i theo th?i gian k?t h?p v?i các bi?n pháp dùng thu?c, ngh? ng?i, ?n u?ng h? tr? ?i?u tr?. Tiêm v?c xin phòng s?i ngay t? ??u là bi?n pháp ng?n ng?a b?nh hi?u qu?.

Kho?ng 90% ng??i ch?a t?ng m?c b?nh s?i ho?c ch?a ???c tiêm v?c xin phòng b?nh s?i ??u b? nhi?m b?nh khi ti?p xúc v?i ng??i mang m?m b?nh.

2. Ph??ng th?c lây truy?n b?nh s?i

Virus s?i xâm nh?p vào trong c? th? thông qua ti?p xúc thông th??ng:

• Chia s? ?? u?ng ho?c th?c ?n v?i ng??i b? b?nh s?i.
• Ti?p xúc g?n v?i ng??i b? b?nh s?i (nh? hôn, n?m tay, b?t tay, ôm?).
• Ch?m vào b? m?t có ch?a virus r?i ch?m vào mi?ng, m?i ho?c m?t.
• Lây t? m? sang con trong giai ?o?n mang thai, sinh n? ho?c cho con bú.

Khi vào trong c? th?, virus s? nhân lên ? t? bào bi?u mô c?a ???ng hô h?p và ? các h?ch b?ch huy?t lân c?n. Sau ?ó, virus vào máu.

T? máu, theo b?ch c?u virus ??n các c? quan n?i t?ng: ph?i, lách, h?ch, da... gây t?n th??ng các c? quan và xu?t hi?n các tri?u ch?ng lâm sàng th?i k? toàn phát. Ban ? da và niêm m?c chính là hi?n t??ng ?ào th?i virus c?a c? th? ?ã ph?n ?ng mi?n d?ch b?nh lý.

3. Bi?u hi?n c?a b?nh s?i

Giai ?o?n nhi?m virus và ? b?nh

Trong 10 ??n 14 ngày ??u sau khi nhi?m b?nh, virus s?i lây lan trong c? th?. Ng??i b?nh không nh?n th?y bi?u hi?n c?a b?nh trong giai ?o?n này.

Giai ?o?n kh?i b?nh

Ng??i b?nh ??t ng?t s?t nh? ho?c v?a, sau s?t cao. Kèm theo các bi?u hi?n nh?: viêm xu?t ti?t m?i/h?ng, ch?y n??c m?t n??c m?i, ho, viêm màng ti?p h?p, m?t có g? kèm nhèm, s?ng n? mi m?t, h?t h?i?

Giai ?o?n phát ban

M?t trong nh?ng d?u hi?u b? b?nh s?i là tình tr?ng phát ban. Ban m?c vào ngày th? 4 ? 6 c?a b?nh. Khi ban b?t ??u m?c, ng??i b?nh s? s?t cao, c? th? m?t m?i.

Ban n?i b?t ??u t? sau tai (vùng gáy), sau ?ó lan ra m?t r?i d?n xu?ng ng?c b?ng, xu?ng ?ùi, c?ng chân, bàn chân.

Ngoài nh?ng bi?u hi?n trên, ng??i b?nh có th? có m?t s? tri?u ch?ng kèm theo nh?: ?? m?t, ch?y n??c m?i, ho ho?c ?ôi khi là tiêu ch?y.

Giai ?o?n ph?c h?i

Phát ban s?i có th? kéo dài kho?ng 7 ngày. Sau ?ó, d?u hi?u phát ban d?n m? ?i, ban ??u là ? m?t, cu?i cùng là vùng ?ùi và bàn chân. Khi các tri?u ch?ng khác c?a b?nh bi?n m?t, tình tr?ng ho, s?m da ho?c bong tróc ? vùng da phát ban có th? kéo dài thêm kho?ng 10 ngày. Toàn thân ng??i b?nh h?i ph?c d?n n?u không b?i nhi?m, bi?n ch?ng...

Bi?n ch?ng c?a s?i: th??ng g?p nh?t là viêm tai gi?a, viêm ph?i, viêm não, tiêu ch?y, m? giác m?c, viêm thanh qu?n, suy dinh d??ng n?ng?

4. ??i t??ng nguy c? b?nh s?i

S?i có kh? n?ng lây truy?n m?nh trong môi tr??ng t?p th? nh? tr??ng m?u giáo, nhà tr?, khu dân c?,? B?nh s?i t?p trung ? m?t s? nhóm ??i t??ng nguy c? cao nh?:

• Ng??i ch?a ???c tiêm v?c xin ng?a s?i, nh?t là ? tr? s? sinh và tr? nh? d??i 9 tháng tu?i (ch?a ??n tu?i tiêm v?c xin và không có mi?n d?ch t? m? truy?n sang).
• Ng??i ch?a có mi?n d?ch v?i s?i.
• Ng??i th??ng xuyên ?i du l?ch qu?c t?, nh?t ??n nh?ng vùng là các qu?c gia ?ang phát tri?n n?i b?nh s?i x?y ra ph? bi?n. N?u cá nhân ??n các vùng này không có bi?n pháp phòng ng?a thì kh? n?ng nhi?m b?nh s? r?t cao.
• Nh?ng ng??i b? thi?u h?t vitamin A trong ch? ?? ?n h?ng ngày n?u m?c b?nh s?i r?t d? di?n ti?n n?ng c?ng nh? g?p nh?ng bi?n ch?ng nguy hi?m c?a b?nh.
• Tr? suy dinh d??ng ho?c ng??i suy gi?m mi?n d?ch.

5. Phòng ng?a b?nh s?i

• Th?c hi?n ch? ??ng vi?c tiêm ng?a v?c xin b?nh s?i: theo ch??ng trình tiêm ch?ng m? r?ng, tr? ?? 9 tháng ???c khuy?n cáo tiêm v?c xin phòng b?nh s?i mi?n phí t?i các c? s? y t?. Cùng v?i ?ó, ?? ??m b?o t?o ra mi?n d?ch b?n v?ng c?n ph?i tiêm nh?c l?i m?i th? 2 lúc tr? 18 tháng tu?i

Ng??i tr??ng thành ch?a tiêm ho?c không nh? ?ã ch?ng ng?a hay ch?a thì c?n tiêm 2 m?i v?c xin phòng s?i ?? tránh lây b?nh cho tr? nh? và nh?ng ng??i xung quanh. Tiêm ??y ?? 2 m?i v?c xin s?i t?ng hi?u qu? phòng b?nh ??n 97%.

• Cách ly v?i ng??i b?nh: b?nh s?i có kh? n?ng lây lan cao trong kho?ng 4 ngày tr??c cho ??n 4 ngày sau khi phát ban. Do ?ó, ng??i kh?e m?nh c?n cách ly tuy?t ??i v?i ng??i b?nh ?? tránh m?c s?i, ??c bi?t là nh?ng ng??i ch?a tiêm v?c xin.
• ?eo kh?u trang khi ra ???ng ??c bi?t là khi ??n nh?ng n?i ?ông ?úc.
• Th?c hi?n các bi?n pháp phòng b?nh cho nhân viên y t? và ng??i nhà: ?eo kh?u trang y t? khi ch?m sóc tr? b?nh, ?ây c?ng là bi?n pháp phòng tránh s? lây nhi?m chéo cho các tr? khác t?i các b?nh vi?n có b?nh nhân m?c s?i.
• T?ng c??ng v? sinh cá nhân (r?a tay th??ng xuyên, v? sinh thân th?, m?i, h?ng, m?t h?ng ngày), gi? ?m c? th? k?t h?p cùng b? sung dinh d??ng ??y ?? ?? t?ng c??ng ?? kháng.

6. Nh?ng lo?i b?nh nào có th? b? nh?m l?n là s?i?

Các tri?u ch?ng b?nh s?i th??ng gây nh?m l?n v?i b?nh s?t phát ban và Rubella. Do ?ó, khi nh?n th?y b?t k? d?u hi?u phát ban trên da, s?t và các tri?u ch?ng khác gi?ng v?i b?nh s?i, ng??i b?nh nên ?i khám s?m ?? ???c ch?n ?oán k?p th?i.