B?nh ?au M?t ??

?au m?t ?? là b?nh g?p ph? bi?n, x?y ra ? m?i l?a tu?i và th??ng gia t?ng khi th?i ti?t chuy?n mùa. B?nh do vi khu?n, virus ho?c d? ?ng gây ra, d? lây qua ???ng hô h?p hay ti?p xúc tr?c ti?p ho?c gián ti?p v?i d?ch r? m?t c?a ng??i b?nh.

1. B?nh ?au m?t ?? là gì?

?au m?t ?? (viêm k?t m?c) là tình tr?ng viêm nhi?m m?t th??ng g?p do vi khu?n, virus ho?c ph?n ?ng d? ?ng gây ra, v?i tri?u ch?ng ??c tr?ng là ?? m?t. Ng??i b?nh có th? b? ?au m?t ?? ? m?t ho?c c? hai m?t.

?au m?t ?? x?y ra ? m?i ??i t??ng g?m tr? em, ng??i tr??ng thành, ng??i già. B?nh này x?y ra quanh n?m, r?t d? m?c, d? lây lan ra c?ng ??ng qua ???ng hô h?p hay ti?p xúc tr?c ti?p ho?c gián ti?p v?i d?ch r? m?t c?a ng??i b?nh. B?nh d? gây thành d?ch nh?t là vào kho?ng th?i gian chuy?n t? mùa hè sang mùa thu và m?t ng??i có th? b? ?au m?t ?? nhi?u l?n.

M?t ch?ng b?nh khá ph? bi?n là Viêm k?t m?c mùa xuân là m?t b?nh do d? ?ng ? m?t, th??ng th?y ? tr? em t? 5 - 20 tu?i x?y ra ? nh?ng vùng có 4 mùa rõ r?t, khi h?u khô, nóng và th??ng xu?t hi?n vào mùa xuân nên ???c g?i là viêm k?t m?c mùa xuân. Tuy nhiên hi?n nay do v?n ?? ô nhi?m không khí r?t ph? bi?n nên b?nh c?ng có th? g?p quanh n?m.

2. Nguyên nhân và tri?u ch?ng ?au m?t ??

• Do virus: là nguyên gây b?nh hay g?p nh?t, h?u h?t b?nh do Adenovirus gây ra. Ngoài ra, còn do m?t s? virus khác gây ra ch?ng h?n nh? các lo?i virus Corona, Simplex virus và varicella-zoster virus. V?i các tri?u ch?ng: ra ghèn dây, ng?a, ch?y n??c m?t do c?m, s?ng mi, th? l?c gi?m, chói sáng khi bi?n ch?ng khô m?t. B?nh r?t d? lây khi ti?p xúc tr?c ti?p v?i n??c m?t b?nh nhân, khi b?nh nhân ho, h?t h?i lúc viêm h?ng hay c?m cúm ?i kèm?
• Do vi khu?n: th??ng là do vi khu?n Staphylococcus, Haemophilus Influenzae, Streptococcus Pneumonia, Pseudomonas Aeruginosa... có th? gây ra nh?ng t?n th??ng n?ng n?u không ???c ?i?u tr? k?p th?i. Các tri?u ch?ng th??ng g?p: ghèn vàng hay màu vàng xanh nh?t gây dính 2 mi m?t khi th?c d?y vào bu?i sáng, ng?a và ch?y n??c m?t, n?u b?nh n?ng có th? gây viêm loét giác m?c, gi?m th? l?c không ph?c h?i. B?nh lây qua d?ch ti?t n??c m?t ho?c v?t d?ng dính d?ch ti?t m?t.
• Do d? ?ng: nh? b?i, lông v?t nuôi, ph?n hoa, n?m m?c, thu?c, ... th??ng r?t khó xác ??nh chính xác tác nhân gây d? ?ng, x?y ra theo mùa, kéo dài hay tái phát. Lúc này, c? th? t?o ra kháng th? Immunoglobulin E kích ho?t các t? bào ??c bi?t trong màng nh?y c?a m?t và ???ng th? gi?i phóng các ch?t gây viêm, bao g?m Histamine. Khi c? th? gi?i phóng Histamine s? xu?t hi?n m?t s? tri?u ch?ng d? ?ng nh? ?au m?t ??. B?nh có các tri?u ch?ng nh? ch?y n??c m?t, ng?a m?t nhi?u, viêm m?i d? ?ng, b?nh x?y ra c? hai m?t và không lây.

3. Con ???ng lây b?nh m?t ??

• Ti?p xúc g?n nh? b?t tay, ch?m v?i ng??i b? ?au m?t ??. Khi ?ó, virus và vi khu?n di chuy?n t? tay ng??i b?nh sang tay b?n và s? lây lên m?t n?u b?n d?i tay vào m?t.
• Dùng ?? trang ?i?m m?t c? ho?c dùng chung ?? trang ?i?m nhi?m vi khu?n ho?c virus.
• Dùng chung kính áp tròng v?i ng??i b? b?nh ?au m?t ??.
• Xài chung kh?n lau m?t, g?i ng? v?i ng??i b? b?nh ?au m?t ??.
• Quan h? tình d?c, b?nh ?au m?t ?? do b?nh lây truy?n qua ???ng tình d?c (STIs) lây lan khi b?n ch?m vào tinh d?ch ho?c d?ch âm ??o b? nhi?m trùng và sau ?ó ch?m vào m?t.

4. B? ?au m?t ?? bao lâu s? kh?i h?n?

B?nh ?au m?t ?? ch?a ???c n?u nh? phát hi?n s?m và có ph??ng án ?i?u tr? h?p lý. B?nh th??ng kh?i trong kho?ng 7 ? 10 ngày. Tuy nhiên, n?u phát hi?n ch?m ho?c ??a ra ph??ng án ch?a tr? không h?p lý có th? gây ra r?t nhi?u bi?n ch?ng nguy hi?m nh? loét giác m?c, viêm giác m?c th?m chí là mù lòa.

N?u ng??i b?nh có tri?u ch?ng ?au m?t ?? v?i m?t s? tình tr?ng nh? bên d??i thì c?n g?p bác s? s?m ?? ???c th?m khám và ?i?u tr?:

• ?au m?t
• M? m?t
• C?m giác v?t gì ?ó k?t trong m?t
• Có nhi?u ch?t d?ch màu vàng ho?c xanh ch?y ra t? m?t, ??c bi?t mí m?t dính nhau vào m?i bu?i sáng lúc th?c d?y
• Nh?y c?m v?i ánh sáng
• S?t, ?n l?nh

5. Phòng ng?a b?nh ?au m?t ??

• H?n ch? dùng tay ch?m vào m?t: ??ng dùng tay ch?m ho?c d?i m?t b? nhi?m trùng. Hãy dùng kh?n gi?y lau nh? bên ngoài.
• R?a tay th??ng xuyên: th??ng xuyên v? sinh tay b?ng xà phòng và n??c ?m, ??c bi?t tr??c khi ?n, tr??c và sau khi d?i m?t và sau khi ? n?i công c?ng.
• S? d?ng kh?n s?ch và không dùng chung kh?n: gi? kh?n t?m, kh?n lau tách bi?t v?i nh?ng ng??i khác, ??c bi?t ng??i ?au m?t ??. Ngoài ra, b?n c?n gi?t kh?n c?a ng??i b?nh ?au m?t ?? v?i ch?t t?y r?a và n??c ?m ?? di?t khu?n.
• Không dùng chung v?t d?ng cá nhân trong gia ?ình, tr??ng h?c và n?i làm vi?c.
• Thay v? g?i th??ng xuyên: gi?t s?ch ga tr?i gi??ng, v? g?i c?a ng??i b?nh ?au m?t ?? th??ng xuyên b?ng n??c nóng và ch?t t?y r?a. Tách bi?t g?i ng??i b?nh ?au m?t ?? v?i nh?ng ng??i khác.
• Không dùng m? ph?m m?t c?: n?u b?n t?ng ?au m?t ??, m? ph?m m?t c? có th? là n?i trú ?n c?a các tác nhân gây b?nh ?au m?t ?? mà m?t th??ng không phát hi?n ???c. Vì v?y, ng??i b?nh sau khi ?i?u tr? kh?i, hãy b? h?t m? ph?m m?t c?.
• Không dùng chung m? ph?m: vi khu?n trú ng? trên b? m?t c?a m? ph?m. Vi?c không dùng chung m? ph?m giúp ng??i b?nh h?n ch? tình tr?ng lây nhi?m b?nh ?au m?t ??.
• Khi b? ?au m?t ??, ng??i b?nh nên ngh? h?c ho?c ngh? làm vài ngày cho ??n khi kh?i h?n ?? tránh lây b?nh ra c?ng ??ng.
• Khi s? d?ng thu?c nh? m?t, không nên ?? ??u l? thu?c ch?m vào m?t và lông mi vì s? làm vi khu?n bám vào l? thu?c.
• B? sung các ch?t dinh d??ng cho c? th? nh? vitamin C, A, E...
• Mang kính b?o v? m?t khi ra ngoài.

6. B? ?au m?t ?? nên ?n gì, kiêng gì?

Th?c ph?m nên ?n: ng??i b? ?au m?t ?? c?n có ch? ?? ?n u?ng dinh d??ng h?p lý ?? t?ng s?c ?? kháng cho ?ôi m?t, nhanh h?i ph?c và ng?n bi?n ch?ng x?u do b?nh gây ra. M?t s? th?c ph?m giàu vitamin, th?c ph?m ch?a ch?t ch?ng oxy hóa nên ?n, g?m:

• Vitamin A: cá, gan ??ng v?t, bí ngô, khoai lang, rau màu xanh ??m, ?t chuông xanh, cà chua, các s?n ph?m t? s?a,?
• Vitamin B: tr?ng, th?t gà, cá h?i, gan ??ng v?t, bông c?i xanh, n?m, các lo?i ??u, hat,?
• Vitamin C: dâu tây, ?i, cam, xoài, kiwi, ?u ??, ?t chuông, c?i xanh,?
• Vitamin K: tr?ng, d?a chu?t, cà r?t, m?ng, c?n tây, bông c?i xanh, rau xà lách,?

Th?c ph?m nên kiêng

• Món ?n có mùi tanh: cá mè, tôm, cua, ?c,?
• Th?c u?ng ch?a ch?t kích thích: cà phê, r??u, bia, n??c u?ng có gas,?
• Món ?n có tính nóng: th?t dê, ?t, t?i,?
• M?t s? th?c ph?m khác: rau mu?ng, m? ??ng v?t,?
• Không ???c tùy ý s? d?ng kháng sinh

Khi ?au m?t ??, b?n không nên t? ?i?u tr?, c?n ??n g?p ngay bác s? chuyên khoa m?t ?? ???c th?m khám và ??a ra h??ng ?i?u tr? thích h?p.