B?nh B?ch H?u ? Nguyên Nhân Và Tri?u Ch?ng

B?ch h?u là b?nh nhi?m trùng, nhi?m ??c do vi khu?n b?ch h?u gây ra. B?nh r?t d? dàng lây t? ng??i b?nh sang ng??i lành qua ???ng hô h?p, có th?i gian ? b?nh ng?n và d? bùng phát d?ch.

1. B?nh b?ch h?u là b?nh gì?

B?nh b?ch h?u là m?t b?nh nhi?m trùng, nhi?m ??c do vi khu?n b?ch h?u Corynebacterium diphtheriae gây ra. ?ây là b?nh nhi?m khu?n c?p tính có gi? m?c ? tuy?n h?nh nhân (amidan), h?u h?ng, thanh qu?n, m?i. B?nh có th? xu?t hi?n ? da, các màng niêm m?c khác nh? k?t m?c m?t ho?c b? ph?n sinh d?c.

Gi? m?c b?ch h?u th??ng tr?ng ngà ho?c màu xám dính ch?t vào xung quanh t? ch?c viêm, n?u bóc ra s? b? ch?y máu. Cho gi? m?c vào c?c n??c dù có khu?y m?nh c?ng không tan.

2. Nguyên nhân gây ra b?nh b?ch h?u

Do vi khu?n Corynebacterium diphtheriae thu?c h? Corynebacteriaceae gây ra. H? này g?m các gi?ng Corynebacterium, Erysipelothrix, Listeria, ký sinh ? ??t, súc v?t và ng??i.

Vi khu?n b?ch h?u có 3 tuýp g?m: Gravis, Mitis và Intermedius.

Vi khu?n b?ch h?u là vi khu?n gram âm, hi?u khí. Môi tr??ng nuôi c?y vi khu?n b?ch h?u thông thoáng s? giúp vi khu?n phát tri?n. ??c bi?t, lo?i vi khu?n này phát tri?n nhanh ? môi tr??ng có máu và huy?t thanh.

Vi khu?n b?ch h?u có s?c ?? kháng cao ? ngoài c? th?, có th? ch?u ???c th?i ti?t khô và l?nh giá. N?u ???c ch?t nh?y bao b?c, vi khu?n b?ch h?u có th? s?ng trên ?? v?t t? vài ngày ??n vài tu?n, s?ng ???c 30 ngày trên ?? b?ng v?i, s?ng 20 ngày trong s?a, n??c u?ng và t?n t?i ???c 2 tu?n trong t? thi.

Tuy nhiên, vi khu?n b?ch h?u nh?y c?m v?i các y?u t? lý, hóa. D??i ánh sáng m?t tr?i, vi khu?n s? ch?t sau vài gi?, ? nhi?t ?? 58 ?? C vi khu?n s?ng ???c 10 phút, ? phenol 1% và c?n 60 ?? có th? s?ng ???c 1 phút.

3. Th?i gian ? b?nh và ph??ng th?c lây truy?n b?nh b?ch h?u

Th?i gian ? b?nh th??ng t? 2 ??n 5 ngày, có th? lâu h?n. Th?i k? lây truy?n b?nh th??ng không c? ??nh, có th? kéo dài kho?ng 2 tu?n ho?c ng?n h?n. Ng??i b?nh ?ã có th? ?ào th?i vi khu?n t? th?i k? kh?i phát, ho?c c?ng có th? t? cu?i th?i k? ? b?nh.

B?nh lây truy?n qua ???ng hô h?p do ti?p xúc v?i ng??i b?nh ho?c ng??i lành mang vi khu?n b?ch h?u. B?nh còn có th? lây b?ng vi?c ti?p xúc v?i ?? v?t có dính ch?t bài ti?t t? ng??i b?nh.

Tùy thu?c vào v? trí vi khu?n gây b?nh, b?ch h?u s? có các bi?u hi?n n?ng, nh? khác nhau. Vi khu?n b?ch h?u th??ng ?nh h??ng nhi?u nh?t ??n m?i và h?ng, chúng s? gi?i phóng ra ??c t?, ??c t? này s? xâm nh?p vào dòng máu, gây ra các l?p màng dày, màu xám ?:

• M?i
• H?ng
• L??i
• ???ng th? (khí qu?n)

Trong m?t s? tr??ng h?p, nh?ng ??c t? do vi khu?n ti?t ra có th? gây t?n th??ng ??n các c? quan khác trong c? th?, bao g?m tim, não và th?n.

4. C? ch? gây b?nh c?a vi khu?n b?ch h?u

Khi xâm nh?p vào ???ng hô h?p, vi khu?n b?ch h?u s? c? trú ? niêm m?c h?u, h?ng và ti?t ra ngo?i ??c t?. Vi khu?n và ??c t? gây loét t?i ch?, t?o thành gi? m?c màu tr?ng xám, dính ch?t vào niêm m?c, khi bóc tách có th? gây ch?y máu.

Gi? m?c xu?t hi?n ??u tiên ? h?ng, sau ?ó lan tràn lên ???ng m?i ho?c xu?ng khí qu?n, gây khó th?. Ngoài ra, ngo?i ??c t? còn theo ???ng máu tác ??ng ??n h? th?ng th?n kinh, gây ra các tri?u ch?ng nh? li?t vòm mi?ng, c? m?t, li?t t? chi, gây th??ng t?n t?i tuy?n th??ng th?n, tác ??ng lên tim gây r?i lo?n nh?p tim, suy tim,...

5. D?u hi?u m?c b?nh b?ch h?u

Tri?u ch?ng c?a b?nh b?ch h?u th??ng s? xu?t hi?n trong vòng 2-5 ngày sau khi b? nhi?m vi khu?n. M?t s? ng??i s? không bi?u hi?n b?t c? tri?u ch?ng nào trong khi m?t s? ng??i khác s? xu?t hi?n các tri?u ch?ng nh? và th??ng b? nh?m là c?m l?nh thông th??ng.

Tri?u ch?ng d? nh?n th?y và ph? bi?n nh?t c?a b?nh b?ch h?u là hình thành m?ng màu xám, dày ? h?ng và amidan. Các tri?u ch?ng ph? bi?n khác bao g?m:

• Ch?y n??c dãi
• Có c?m giác lo l?ng, s? hãi.
• Khó th? ho?c khó nu?t
• Thay ??i th? l?c
• Nói l?p
• Các d?u hi?u s?c, ví d? nh? da tái và l?nh, vã m? hôi và tim ??p nhanh.
• S?t
• ?n l?nh
• S?ng các tuy?n ? c?
• Ho ông ?ng
• Viêm h?ng, s?ng h?ng
• Da xanh tái

6. ??i t??ng có nguy c? lây nhi?m b?nh b?ch h?u

B?t c? ?? tu?i nào c?ng có th? m?c b?nh. Tuy nhiên, có m?t s? nhóm ??i t??ng có nguy c? m?c b?nh cao h?n, nh?:

• Tr? s? sinh t? 6 tháng tu?i tr? lên d?n b? m?t kháng th? phòng b?ch h?u th? ??ng t? m?, c?n cho tr? ?i tiêm phòng s?m.
• Tr? em d??i 15 tu?i c?ng là nhóm ??i t??ng d? m?c b?nh do th??ng b? qua nhi?u m?i nh?c quan tr?ng trong ??i, r?i vào ?kho?ng tr?ng mi?n d?ch?.
• Ng??i già, ??c bi?t là ng??i có b?nh n?n.
• Ng??i ?i du l?ch ??n vùng d?ch t?.
• Nh?ng ng??i s?ng trong ?i?u ki?n môi tr??ng không v? sinh ho?c quá ?ông ?úc, ch?t h?p.
• Ng??i ?ã nhi?m b?nh b?ch h?u s? có mi?n d?ch c? ??i. Tuy nhiên, trong m?t s? tr??ng h?p b? suy gi?m mi?n d?ch s? có kh? n?ng tái nhi?m nh?ng không cao.
• Hi?u qu? v?c xin b?ch h?u ??t kho?ng 97%, mi?n d?ch có hi?u qu? lên ??n 10 n?m và s? gi?m d?n theo th?i gian. Do ?ó, n?u không tiêm m?i v?c xin nh?c l?i sau m?i 10 n?m v?n có nguy c? m?c b?nh b?ch h?u.
• Nh?ng ng??i suy gi?m mi?n d?ch.

7. Cách phòng tránh lây nhi?m b?nh b?ch h?u

• Tiêm ch?ng v?c xin b?ch h?u cho tr? s? sinh t? 6 tháng tu?i, tr? em d??i 15 tu?i, ng??i già có b?nh n?n m?n tính, ng??i suy gi?m mi?n d?ch, ng??i s?ng trong gia ?ình có ng??i m?c b?ch h?u, ng??i ch?m sóc b?nh nhân b?ch h?u, ph? n? có d? ??nh mang thai ho?c ?ang mang thai,? Tiêm theo giai ?o?n và nh?c l?i.
• Tuyên truy?n, giáo d?c s?c kh?e cho ng??i dân ?? cung c?p nh?ng thông tin c?n thi?t v? tri?u ch?ng, cách phòng ng?a b?nh hi?u qu?.
• Khi có b?t c? tri?u ch?ng nào c?a b?nh ho?c nghi ng? m?c b?nh b?ch h?u c?n nhanh chóng cách ly và ??a ??n c? s? y t? ?? ???c th?m khám, ch?n ?oán ?i?u tr? k?p th?i. Tránh ti?p xúc v?i ng??i xung quanh.
• Nh?ng ng??i ch?m sóc ng??i b?nh b?ch h?u c?n r?a tay th??ng xuyên v?i xà phòng ho?c dung d?ch sát khu?n. ??ng th?i không gian s?ng c?n ???c thông thoáng, s?ch s? và có ?? ánh sáng.
• ? tr??ng l?p n?u có tr? m?c b?ch h?u c?n v? sinh s?ch s? các v?t d?ng mà tr? ?ã s? d?ng, nên s? d?ng các ch?t sát khu?n m?nh nh? cloramin B t?y r?a sàn nhà, qu?n áo, ch?n m?n, các ?? dùng? c?a tr? m?c b?nh và ng??i ti?p xúc v?i tr?.
• Ng??i dân s?ng trong vùng có ? d?ch b?ch h?u c?n ch?p hành nghiêm túc các ch? ??nh c?a c? quan y t? v? cách ly, u?ng thu?c và tiêm phòng v?c xin ??y ??.